ދައުލަތުގެ ޚަރަދުތައް ހަމަޖެއްސުމަށް ބަޖެޓު ސަޕޯޓުގެ ގޮތުގައި، ސަރުކާރު ހިއްސާވާ އެންމެ ބޮޑު އެއް ކުންފުނި ކަމަށްވާ ސްޓޭޓް ޓްރޭޑިންގ އޯގަނައިޒޭޝަން (އެސްޓީއޯ) މެދުވެރިކޮށް އެމެރިކާގެ ކުންފުންޏަކުން 50 މިލިއަން ޑޮލަރު (771 މިލިއަން ރުފިޔާ)ގެ ލޯނެއް ނަގައިފިއެވެ.
ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީން އާންމުކޮށްފައިވާ ހިސާބުތަކުން ދައްކާގޮތުގައި މި ލޯނު ނަގާފައިވަނީ 2022 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރު 8 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. މި ލޯނު ނަގާފައިވަނީ އެމެރިކާގެ މާލީ ކުންފުންޏެއް ކަމަށްވާ ކާގިލް ފައިނޭންޝަލް ސާވިސަސް އިންޓަނޭޝަނަލް އިންކޯޕަރޭޓެޑް (ސީއެފްއެސްއައި) މެދުވެރިކޮށެވެ. އެސްޓީއޯ އިން ނެގި މި ލޯނަށް ސަރުކާރުން ވަނީ ގެރެންޓީ ދީފައެވެ.
2022 ވަނަ އަހަރު އިންޑިއާގެ ރިޒާވް ބޭންކް އޮފް އިންޑިއާ (އާރްބީއައި) އިން ނެގި 400 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ކަރެންސީ ސްވޮޕް ފެސިލިޓީ އަށް ވެސް ސަރުކާރުން ގެރެންޓީދީފައިވެއެވެ. މިއީ، ކަރެންސީ ސްވޮޕް ފެސިލިޓީއަކަށް ގެރެންޓީދިން ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.
އެސްޓީއޯ އިން 50 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ލޯނެއް ނެގި އިރު 2022 ވަނަ އަހަރު މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް (އެމްއޭސީއެލް) މެދުވެރިކޮށް ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް (ބީއެމްއެލް) އިން ވެސް ސަރުކާރުން ވަނީ 50 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ލޯނެއް ނަގައިފައެވެ. އެފަހަރު އެ ލޯނު ނަގާފައިވަނީ، ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިއާ (އެސްބީއައި) އަށް ވިއްކި ބޮންޑުގެ ބައެއް ދެއްކުމަށެވެ.
2022 ވަނަ އަހަރުގެ ބަޖެޓު ޑެފިސިޓް 15 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށް އަރައެވެ. ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ބަޖެޓު ޑެފިސިޓަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ސަރުކާރުން ހޯދަން އެންމެ ގިނައިން ވިއްކަނީ ޓްރެޜަރީ ބިލެވެ. 2022 ވަނަ އަހަރު ވެސް ޑޮމެސްޓިކް މާކެޓުން ޓްރެޜަރީ ބިލް ވިއްކައިގެން ބޮޑު އަދަދެއް ހޯދާފައިވެއެވެ.
2023 ވަނަ އަހަރު ވެސް ބަޖެޓު ފައިނޭންސިންގެ ގޮތުގައި 12 ބިލިއަން ރުފިޔާ ހޯދަން ވަނީ ކަނޑައަޅައިފައެވެ. އޭގެ ތެރެއިން 6.6 ބިލިއަން ރުފިޔާ ހޯދަން ކަނޑައަޅާފައިވަނީ ބޭރުގެ ބޭންކްތައް މެދުވެރިކޮށެވެ. މި ފައިސާ ހަމަނުޖެހިއްޖެ ނަމަ، ރިޒާވަށް އިތުރު ޕްރެޝަރ ކުރިމަތިވާނެ ކަމަށް 2022 ވަނަ އަހަރު ފަހުކޮޅު މޯލްޑިވްސް މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީ (އެމްއެމްއޭ) އިން ދެއްވި ބަޖެޓު ލަފާގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.
މި ލޯނު ނެގުމުގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދަކީ ދައުލަތުގެ ބަޖެޓު ޑެފިސިޓް ފޫބެއްދުމާއި، ސަރުކާރުގެ ޚަރަދުތައް ހަމަޖެއްސުމެވެ. މިފަދަ ލޯނުތައް ނެގުމަކީ ދައުލަތުގެ މާލީ ހާލަތު ދަށްވަމުންދާކަމުގެ ނިޝާނެއް ކަމަށް އިޤްތިޞާދީ މާހިރުން ދެކެއެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، ސަރުކާރުން ބުނާ ގޮތުގައި މިފަދަ ލޯނުތަކަކީ ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދީ ދުވެލި ހިފެހެއްޓުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ ފިޔަވަޅުތަކެކެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ކޮވިޑް-19 ގެ ބަލިމަޑުކަމުގެ ސަބަބުން އިޤްތިޞާދަށް ކުރިމަތިވި ގޮންޖެހުންތަކުން އަރައިގަތުމަށް މިފަދަ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުން މުހިންމު ކަމަށް ސަރުކާރުން ދެކެއެވެ.
މި ލޯނު ނެގުމާ ގުޅިގެން، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މާލިއްޔަތު ކޮމިޓީން ވަނީ މި މައްސަލަ ބަލައި، އިތުރު މަޢުލޫމާތު ހޯދުމަށް ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީއާއި އެސްޓީއޯގެ އިސްވެރިން ކޮމިޓީއަށް ހާޒިރުކުރުމަށް ނިންމާފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، އިދިކޮޅު ޕާޓީތަކުން ވަނީ މި ލޯނު ނެގުމާ ގުޅޭގޮތުން ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށް، މި މައްސަލަ އިތުރަށް ސާފުކުރުމަށް ގޮވާލާފައެވެ.
ޚުލާޞާކޮށް ބުނާނަމަ، ދައުލަތުގެ ބަޖެޓު ސަޕޯޓަށް އެސްޓީއޯ މެދުވެރިކޮށް 771 މިލިއަން ރުފިޔާގެ ލޯނެއް ނެގުމަކީ ރާއްޖޭގެ މާލީ ހާލަތާއި އިޤްތިޞާދީ ކުރިމަގާ ގުޅޭގޮތުން ގިނަ ސުވާލުތަކެއް އުފެދިފައިވާ މައްސަލައެކެވެ. މި ލޯނުގެ ސަބަބުން ކުރިމަގުގައި ދައުލަތުގެ ދަރަނި އިތުރުވެ، އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން އިތުރު ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިދާނެކަމަށް ބައެއް ފަރާތްތަކުން ވަނީ ބިރުފާޅުކޮށްފައެވެ.
