މާލެ، ޖޫން 2026 – ބައިނަލްއަގުވާމީ މާލީ އިދާރާ (IMF) އިން ރާއްޖެއަށް ކުރި “އާޓިކަލް IV” ގެ ޒިޔާރަތަށްފަހު ނެރުނު ބަޔާނުގައި، ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދީ ދުވެލި މިއަހަރު 1 އިންސައްތައަށް ދަށަށްދާނެ ކަމަށް ލަފާކޮށް، ދަރަނީގެ ނުރައްކާ އިންތިހާއަށް ބޮޑުވަމުންދާ ކަމުގެ އިންޒާރު ދީފިއެވެ.
އައި.އެމް.އެފްގެ މިޝަން ޗީފް ޕިޔާޕޯން ސޮޑްސްރީވިބޫން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މެދުއިރުމަތީގައި ހިނގަމުންދާ ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދަށް ދަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ކުރަމުންނެވެ. އޭގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު އުފުލި، ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާގެ ހަރަކާތްތައް މަޑުޖެހުމަކަށް އައުމަކީ އިގްތިސާދީ ދުވެލި ލަސްވާން ދިމާވި މައިގަނޑު ސަބަބެވެ. ނަމަވެސް، 2027 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން މެދު ރާސްތާގައި ރާއްޖޭގެ ކުރިއެރުން އަލުން 4 އިންސައްތައަށް އުފުލޭނެ ކަމަށް އައިއެމްއެފްއިން ލަފާކުރެއެވެ.
ދަރަނި ދެއްކުމުގައި ކާމިޔާބީ، އެކަމަކު ރިސްކު އަދިވެސް ބޮޑު
އައިއެމްއެފްގެ ބަޔާނުގައި ސަރުކާރުން ބޭރުގެ މުހިންމު ދަރަނިތައް (ސަވަރިން ސުކޫކް އަދި ކަރަންސީ ސްވޮޕް ފަދަ ލޯނުތައް) ވަގުތަށް ދެއްކުމަށް ކުރި މަސައްކަތަށް ތައުރީފުކޮށްފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން 2025 ވަނަ އަހަރު ސަރުކާރުގެ ހަރަދުތައް ކުޑަކުރުމަށާއި އާމްދަނި އިތުރުކުރަން އެޅި ފިޔަވަޅުތައް ފާހަގަކުރިއެވެ.
ނަމަވެސް، ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވަނީ ރާއްޖޭގެ ޖުމްލަ ފިސްކަލް ޑެފިސިޓް (ދައުލަތުގެ ހަރަދާއި އާމްދަނީގެ ފަރަގު) އަދި ދައުލަތުގެ ދަރަނި ހުރީ ވަރަށް މަތީގައެވެ. އަދި ބޭރުގެ ދަރަނިތައް ނުދެއްކިދާނެ ފަދަ ނުރައްކާތެރި ހާލަތަކަށް (High Risk of Debt Distress) ދިއުމުގެ ބިރު އަދިވެސް އެބައޮތް ކަމަށް ބަޔާނުގައިވެއެވެ.
“އެންމެ އިސްކަމެއް ދޭންޖެހެނީ މާލީ ނުތަނަވަސްކަން ހައްލުކޮށް، ދަރަނި ދަށްކުރުމުގެ ސިޔާސަތުތައް ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށެވެ.” – އައިއެމްއެފްގެ މިޝަން ޗީފް
އައިއެމްއެފްގެ މައިގަނޑު އިރުޝާދުތައް:
-
ސަބްސިޑީގެ ނިޒާމު އިސްލާހުކުރުން: ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު ބޮޑުވަމުންދާތީ، އެންމެންނަށް ހަމަހަމައަށްދޭ ސަބްސިޑީތަކުގެ ބަދަލުގައި، ހަމައެކަނި އެހީއަށް އެންމެ ބޭނުންޖެހިފައިވާ ނިކަމެތި އާއިލާތަކަށް އަމާޒުކޮށްގެން ސަބްސިޑީ ދޭން ފެށުން.
-
އިޔާދަކުރަނިވި ހަކަތަ: ތެލަށް ކުރާ ހަރަދު ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި ވީހާވެސް އަވަހަކަށް އިޔާދަކުރަނިވި ހަކަތައަށް (Renewable Energy) ބަދަލުވުމުގެ މަސައްކަތް އަވަސްކުރުން.
-
ސަރުކާރު ހިއްސާވާ ކުންފުނިތައް (SOEs) ކޮންޓްރޯލްކުރުން: ސަރުކާރު ކުންފުނިތަކަކީ ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތަށް އޮތް ބޮޑު ހުރަހެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކޮށް، އެ ކުންފުނިތަކުގެ ހަރަދުތައް ހަރުދަނާކޮށް ބެލެހެއްޓުން.
ނިންމާލަމުން އައިއެމްއެފްއިން ބުނީ، ރާއްޖޭގެ މާލީ ނިޒާމު މިވަގުތު އޮތީ ހަމަޖެހިފައި ކަމަށާއި، ނަމަވެސް އިގްތިސާދު ސަލާމަތްކުރަން ސަރުކާރުން ހިތްވަރާއެކު ހަރުދަނާ އިސްލާހީ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަންޖެހޭ ކަމަށެވެ.
